วันศุกร์ที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2568

การถัวจ่ายเงินงบประมาณของสหกรณ์

           ที่ประชุมใหญ่สหกรณ์อนุมัติแผนงานและงบประมาณรายจ่ายประจำปีไว้แล้ว แต่เงินงบประมาณบางรายการ บางหมวด ไม่พอจ่าย บางหมวดเหลือจ่าย คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์จะมีหลักเกณฑ์ในการพิจารณาปรับแผนการใช้จ่ายงบประมาณรายจ่ายประจำปี หรือการถัวจ่ายงบประมาณของสหกรณ์ อย่างไร

เนื่องจากกฎหมายสหกรณ์และกฎที่เกี่ยวข้องมิได้กำหนดเรื่องการใช้จ่ายงบประมาณของสหกรณ์ไว้เป็นการเฉพาะ จึงปรับใช้แนวคิดที่เกี่ยวข้องเพื่อประกอบการอธิบายเกี่ยวกับการปรับแผนการใช้จ่ายงบประมาณรายจ่ายประจำปี และการถัวจ่ายงบประมาณของสหกรณ์ ดังนี้

1. ระเบียบว่าด้วยการบริหารงบประมาณ พ.ศ. 2548 และที่แก้ไขเพิ่มเติม นิยามว่า "การเปลี่ยนแปลงรายการงบประมาณรายจ่าย" หมายความว่า การเปลี่ยนแปลงรายการและหรือจำนวนเงินของรายการที่กำหนดไว้ภายใต้งบรายจ่ายของแผนงาน ผลผลิตหรือโครงการเดียวกัน

2. สำนักงบประมาณได้ประกาศ หลักเกณฑ์ ว่าด้วยการใช้งบประมาณรายจ่าย การโอนเงินจัดสรรหรือการเปลี่ยนแปลงเงินจัดสรร พ.ศ. 2562 ประกาศ ณ วันที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2562 นิยามว่า

(1) งบบุคลากร หมายถึง รายจ่ายที่กำหนดให้จ่ายเพื่อการบริหารงานบุคลากรภาครัฐ ได้แก่รายจ่ายที่จ่ายในลักษณะเงินเดือน ค่าจ้างประจำ ค่าจ้างชั่วคราว และค่าตอบแทนพนักงานราชการ

(2) งบดำเนินงาน หมายถึง รายจ่ายที่กำหนดให้จ่ายเพื่อการบริหารงานประจำ ได้แก่ รายจ่ายที่จ่ายในลักษณะค่าตอบแทน ค่าใช้สอย ค่าวัสดุ และค่าสาธารณูปโภค

(3) งบลงทุน หมายถึง รายจ่ายที่กำหนดให้จ่ายเพื่อการลงทุน ได้แก่ รายจ่ายที่จ่ายในลักษณะค่าครุภัณฑ์ ค่าที่ดินและสิ่งก่อสร้าง

(4) งบเงินอุดหนุน หมายถึง รายจ่ายที่กำหนดให้จ่ายเป็นค่าบำรุงหรือเพื่อช่วยเหลือ สนับสนุนการดำเนินงานของรัฐวิสาหกิจ เอกชนหรือกิจการอันเป็นสาธารณประโยชน์ รวมถึงเงินอดหนุนสถาบันพระมหากษัตริย์ และการศาสนา ตลอดจนงบประมาณรายจ่ายของหน่วยงานของรัฐที่มีกฎหมายกำหนดให้ให้ได้รับงบประมาณเป็นเงินอุดหนุน

การใช้งบประมาณรายจ่ายแต่ละงบรายจ่ายที่ได้รับอนุมัติเงินจัดสรร หรือจากการโอนเงินจัดสรร หรือจากการเปลี่ยนแปลงเงินจัดสรร ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ ดังนี้

(1) งบบุคลากร ให้ใช้จ่ายเป็นรายจ่ายใดๆ ที่สำนักงบประมาณกำหนดว่าเป็นรายจ่ายในงบรายจ่ายนี้ และให้ถัวจ่ายกันได้ในงบรายจ่ายเดียวกันและอยู่ภายใต้แผนงานเดียวกัน

(2) งบดำเนินงาน ให้ใช้จ่ายเป็นรายจ่ายใดๆ ที่กำหนดว่าเป็นรายจ่ายในงบรายจ่ายนี้ และให้ถั่วจ่ายกันได้ภายใต้แผนงานเดียวกัน เว้นแต่รายจ่ายลักษณะค่าสาธารณูปโภคให้นำไปถั่วจ่ายเป็นรายจ่ายจ่ายในลักษณะอื่นเมื่อไม่มีหนี้ค่าสาธารณูปโภคค้างชำระ

(3) งบลงทุน ให้ใช้จ่ายเป็นรายจ่ายใด ๆ ที่กำหนดว่าเป็นรายจ่ายในงบรายจ่ายนี้

(4) งบเงินอุดหนุน ให้ใช้จ่ายเป็นรายจ่ายใด ๆ ที่กำหนดว่าเป็นรายจ่ายในงบรายจ่ายนี้ ดังนี้

ก. ประเภทเงินอุดหนุนทั่วไป ให้ใช้จ่ายตามรายการและจำนวนเงินที่กำหนด

ข. ประเภทเงินอุดหนุนเฉพาะกิจ ให้ใช้จ่ายตามรายการ จำนวนเงินและรายละเอียดอื่นใดที่กำหนด และให้นำความในใน (1) (2) และ (3) มาใช้บังคับโดยอนุโลม

(5) งบรายจ่ายอื่น ให้ใช้จ่ายเป็นรายใดๆ ที่กำหนดว่าเป็นรายจ่ายในงบรายจ่ายนี้มีตามรายการและจำนวนเงินที่กำหนด และให้นำความใน (1) (2) และ (3) มาใช้บังคับโดยอนุโลม

ทั้งนี้ การเปลี่ยนแปลงประเภทงบรายจ่าย เพื่อให้ถูกต้องตามการจำแนกประเภทรายจ่ายที่กำหนดในข้อ 3 ให้กระทำได้ โดยไม่ต้องขอทำความตกลงกับสำนักงบประมาณ

3. สำนักงานตำรวจแห่งชาติ (2557) นิยามว่า การปรับแผนการใช้จ่ายงบประมาณรายจ่ายประจำปี หมายถึงการเปลี่ยนแปลงรายการ หรือ จำนวนเงินของรายการที่กำหนดไว้ในแผนการใช้จ่ายงบประมาณรายจ่ายประจำปี ส่วนการถั่วจ่ายงบประมาณ หมายถึง ส่วนราชการสามารถนำงบดำเนินงานที่ได้รับไปใช้จ่ายเป็นค่าตอบแทน ใช้สอย และวัสดุ หรือค่าสาธารณูปโภค แต่ละประเภทจำนวนเท่าใดก็ได้ ภายใต้กรอบวงเงินงบประมาณที่ได้รับจัดสรร โดยต้องคำนึงถึงค่าใช้จ่ายที่จำเป็นที่ต้องจ่ายตามสิทธิกำลังพลเป็นอันดับแรก ยกเว้น ค่าสาธารณูปโภค ไม่สามารถนำไปถัวจ่ายเป็นค่าตอบแทน ใช้สอย และวัสดุได้

จุฑาทิพย์ ภัทราวาท วรเทพ ไวทยาวิโรจน์ และสุรจิตต์ แก้วชิงดวง (2556) อธิบายเรื่องการบริหารงบประมาณของสหกรณ์ไว้ว่า สหกรณ์ต้องใช้เงินตรงกับงานที่ระบุไว้ในแผนงาน หรือโครงการที่แถลงไว้กับสมาชิก หากมีการถัวจ่ายงบประมาณต้องพิจารณาว่าเป็นการถัวจ่ายงบประมาณต่างหมวด ต่างประเภทกันหรือไม่ โดยกรอบของการใช้เงินตามงบประมาณมีหลักเกณฑ์ว่า การใช้เงินอยู่ในกรอบวงเงินที่ขออนุมัติหรือไม่ กรณีที่มีการใช้เงินเกินวงเงินต้องดูว่ามีสาเหตุมาจากอะไร มีความจำเป็นมากน้อยเพียงใด สมเหตุสมผลเพียงใด ผลลัพธ์คุ้มค่า คุ้มประโยชน์อย่างไร มีการใช้เงินตรงตามเงื่อนเวลาที่กำหนดไว้ในแผนการเงินหรือไม่ หากปรากฏว่าใช้เงินต่ำกว่าวงเงินงบประมาณที่ตั้งไว้ต้องพิจารณาว่าผลสัมฤทธิ์ที่เกิดขึ้นเป็นอย่างไร ได้ผลงานตรงเป้าหมายหรือไม่  มีปัญหาหรืออุปสรรคใดที่ส่งผลหรือบีบรัดให้ไม่อาจใช้งบประมาณตามที่กำหนดไว้หรือไม่ และได้มีการปรับปรุงแก้ไขอย่างไร

จากแนวคิดดังกล่าวจะเห็นว่า งบประมาณด้านบุคลากรและงบดำเนินงานของสหกรณ์สามารถถัวจ่ายได้ แต่ควรต้องถัวจ่ายจากงบรายจ่ายเดียวกันและอยู่ภายใต้แผนงานเดียวกัน ซึ่งหากพิจารณากฎหมายและกฎที่เกี่ยวข้องกับการบริหารงานของสหกรณ์จะพบว่า

1) ด้านการจัดทำแผนงบประมาณรายจ่าย ข้อบังคับของสหกรณ์กำหนดให้ที่ประชุมใหญ่มีอำนาจหน้าที่พิจารณาอนุมัติแผนงานและงบประมาณรายจ่ายประจำปีของสหกรณ์ หรือแผนปรับปรุงการดำเนินงานของสหกรณ์ ส่วนคณะกรรมการดำเนินการมีอำนาจหน้าที่เสนอแผนงานและงบประมาณรายจ่ายประจำปี หรือแผนปรับปรุงการดำเนินงานของสหกรณ์ ให้ที่ประชุมใหญ่อนุมัติ คณะกรรมการอำนายการมีอำนาจหน้าที่จัดทำแผนงานและงบประมาณรายจ่ายประจำปีของสหกรณ์ เสนอต่อคณะกรรมการดำเนินการพิจารณาและเสนอที่ประชุมใหญ่อนุมัติ ส่วนผู้จัดการสหกรณ์มีอำนาจหน้าที่จัดทำแผนงานและงบประมาณรายจ่ายประจำปี แผนการปรับปรุงการดำเนินงานของสหกรณ์ เสนอคณะกรรมการดำเนินการพิจารณา เพื่อเสนอให้ที่ประชุมใหญ่อนุมัติ

ทั้งนี้ การจัดทำแผนงบประมาณรายจ่ายประจำปีของสหกรณ์ควรกำหนดหมวดการใช้จ่ายงบประมาณให้ชัดเจน จำนวนงบประมาณที่กำหนดต้องสอดคล้องกับแผนการดำเนินงานของสหกรณ์ และควรกำหนดเงื่อนไขในการใช้จ่ายงบประมาณ ซึ่ง กรณีการถัวจ่าย ควรกำหนดเงื่อนไขว่า หากงบประมาณด้านบุคลากรและงบดำเนินงานไม่เพียงพอ สหกรณ์สามารถถัวจ่ายได้จากงบรายจ่ายเดียวกันและอยู่ภายใต้แผนงานเดียวกัน แต่ไม่เกินวงเงินที่ได้รับอนุมัติ เว้นแต่หมวดครุภัณฑ์ ที่ดิน และสิ่งก่อสร้าง ไม่สามารถถัวจ่ายได้

           2) ด้านการดำเนินการใช้จ่ายเงินงบประมาณ การควบคุม ติดตาม และการประเมินผลการใช้จ่ายเงินงบประมาณ เป็นอำนาจหน้าที่ของที่ประชุมใหญ่ในการรับทราบรายงานประจำปีแสดงผลการดำเนินงานของสหกรณ์จากคณะกรรมการดำเนินการและผลการตรวจสอบประจำปีจากผู้ตรวจสอบกิจการ คณะกรรมการดำเนินการมีอำนาจหน้าที่ในการกำกับดูแลให้ฝ่ายจัดการดำเนินการให้เป็นไปตามนโยบายดังกล่าวอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล กำกับดูแลฝ่ายจัดการให้จัดการงานของสหกรณ์อย่างมีประสิทธิภาพ และดำเนินกิจการตามกฎหมายว่าด้วยสหกรณ์และกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้องอย่างเคร่งครัด การเสนองบการเงินประจำปีและรายงานประจำปีแสดงผลการดำเนินงานของสหกรณ์ต่อที่ประชุมใหญ่ โดยประธานกรรมการในการควบคุมดูแลการดำเนินงานทั่วไปของสหกรณ์ให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อยและอยู่ในวัตถุประสงค์ของสหกรณ์ เหรัญญิกมีหน้าที่ควบคุม ดูแล ตรวจสอบการรับจ่าย การเก็บรักษาเงินและทรัพย์สินของสหกรณ์ให้เป็นไปโดยถูกต้องเรียบร้อย ส่วนผู้จัดการสหกรณ์มีอำนาจหน้าที่ในการรับผิดชอบจัดทำงบการเงินประจำปีและรายงานประจำปีแสดงผลการดำเนินงานของสหกรณ์เสนอคณะกรรมการดำเนินการพิจารณา เพื่อเสนอให้ที่ประชุมใหญ่อนุมัติ เสนอรายงานกิจการประจำเดือนของสหกรณ์ต่อคณะกรรมการดำเนินการ

ไม่มีความคิดเห็น:

การเลิกและการชำระบัญชีสหกรณ์และกลุ่มเกษตรกร

ส่วนที่ 1 การเลิกสหกรณ์และการเลิกกลุ่มเกษตรกร 1. บทนำ ในระบบเศรษฐกิจฐานรากของประเทศไทย สหกรณ์และกลุ่มเกษตรกรถือเป็นสถาบันที่มีบทบาทสำคัญ...